Rechter in VS blokkeert Kennedy's zorgverbod, bewijsvraag blijft onbeantwoord

Op 17 september 2026 wees een Amerikaanse federale rechter in Oregon een verzoek van de regering-Trump af om een eerdere uitspraak te verzachten die een verbod van minister Robert F. Kennedy Jr. op genderzorg voor minderjarigen buiten werking stelt. Voor voorstanders van dat verbod is het een tegenslag. Voor wie hoopt dat de rechtszaal ook maar iets zegt over de vraag of puberteitsremmers, hormonen en operaties bij minderjarigen wetenschappelijk verantwoord zijn, is de uitspraak vooral veelzeggend om wat ze niet doet.

Wat Kennedy in december 2025 aankondigde

In december 2025 kondigde de Amerikaanse minister van Volksgezondheid Robert F. Kennedy Jr. aan dat ziekenhuizen en artsen die minderjarigen medisch laten transitioneren, konden worden uitgesloten van Medicaid, Medicare en het kinderzorgprogramma CHIP. In zijn verklaring, bekend geworden als de "Kennedy-verklaring", noemde hij puberteitsremmers, hormoonbehandelingen en operaties bij minderjarigen "onveilige en ondoeltreffende" behandelingen die niet voldoen aan de "algemeen erkende standaarden van de gezondheidszorg" — een formulering die opvallend dicht aanleunt tegen de conclusies van de Britse Cass Review en het Zweedse SBU-rapport.

Waarom een rechter dat verbod terugdraaide

Eenentwintig staten en de hoofdstad Washington D.C. spanden een rechtszaak aan. In april 2026 verklaarde rechter Mustafa Kasubhai de Kennedy-verklaring onwettig. Niet omdat hij de medische claims van Kennedy inhoudelijk beoordeelde, maar omdat de minister zijn bevoegdheid overschreed: hij had de verplichte procedure voor het opstellen van federale regelgeving — met inspraak en onderzoek vooraf — niet gevolgd, en probeerde bovendien een zorgstandaard op te leggen die volgens de rechter aan de afzonderlijke staten toekomt. Kasubhai verbood het ministerie de verklaring, of ieder wezenlijk vergelijkbaar beleid, verder te handhaven.

De uitspraak van vorige week: alleen over bevoegdheid

De regering-Trump probeerde die uitspraak vervolgens te beperken tot een kleinere groep functionarissen, zodat het verbod via een andere weg alsnog kon worden ingevoerd. Op 17 september wees de rechter ook dat verzoek af en liet de brede blokkade intact. De Oregonse procureur-generaal Dan Rayfield noemde de uitspraak een overwinning voor gezinnen:

Nergens in die twee uitspraken — niet in april, niet in september — heeft een rechter zich uitgesproken over de vraag die Kennedy in zijn verklaring wél expliciet aanroerde: of puberteitsremmers, hormonen en operaties bij minderjarigen op solide bewijs berusten. De zaak draaide, en draait nog steeds, uitsluitend om de vraag wie in de Verenigde Staten bevoegd is om zorgstandaarden vast te stellen — de federale overheid of de staten. Dat is een belangrijke vraag voor het Amerikaanse staatsbestel, maar geen antwoord op de vraag die ouders, artsen en patiënten eigenlijk bezighoudt.

Wat het bewijs wél laat zien

Terwijl Amerikaanse rechtbanken zich buigen over bevoegdheidsvragen, hebben andere landen dat evidence-vraagstuk juist wel onderzocht — en niet vrijblijvend. De Cass Review, het vierjarige Britse onderzoek van kinderarts Hilary Cass, concludeerde in 2024 dat de wetenschappelijke basis voor puberteitsremmers bij genderdysforie "opvallend zwak" is. Zweden, Finland en Noorwegen kwamen via hun eigen evaluaties tot vergelijkbare conclusies en beperkten de behandeling vervolgens tot onderzoeksverband. Een overzicht van hoe die heroriëntatie er per land uitziet, staat op onze pagina over hoe het zover kon komen.

Kennedy's verklaring citeerde diezelfde internationale evidence-kritiek om zijn verbod te onderbouwen. Maar juist omdat de rechtszaak nooit over die inhoud ging, is die claim in de Verenigde Staten nooit publiekelijk getoetst. Wie na deze uitspraak concludeert dat de wetenschappelijke discussie is afgerond — in welke richting dan ook — trekt een conclusie die de rechter zelf niet heeft getrokken.

Veelgestelde vragen

Zegt deze uitspraak iets over of genderzorg voor minderjarigen veilig is?
Nee. De rechter heeft alleen geoordeeld dat minister Kennedy niet de bevoegde procedure volgde en dat de federale overheid niet buiten de staten om een zorgstandaard mag opleggen. De medische onderbouwing van puberteitsremmers, hormonen en operaties is in deze zaak niet inhoudelijk beoordeeld.

Is het verbod van Kennedy nu definitief van tafel?
De blokkade van april 2026 blijft van kracht en is op 17 september 2026 bevestigd, maar de onderliggende rechtszaak loopt door. De federale overheid kan in theorie een nieuwe poging doen via de juiste procedure.

Waarom wordt deze discussie in de VS niet inhoudelijk gevoerd, zoals in Europa?
Het Amerikaanse rechtssysteem toetst een overheidsbesluit doorgaans eerst op bevoegdheid en procedure, voordat het aan de inhoud toekomt. Europese landen als het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Finland kozen een andere route: een onafhankelijke medische evaluatie, los van een rechtszaak.

Meer over de feiten en de medische risico's rond genderdysforie staat op onze overzichtspagina met feiten en cijfers.

Bronnen

• Oregon Department of Justice, verklaring van procureur-generaal Dan Rayfield, 17 september 2026: AG Rayfield: Judge Rejects Trump's Latest Attempt to Limit Health Care Ruling for Families
• KTVZ, 17 september 2026: Update: Oregon-led challenge keeps block on federal gender-affirming care funding threat
• NPR, 18 december 2025: RFK Jr. and Dr. Oz announce moves to ban gender-affirming care for young people
• Courthouse News Service, april 2026: Federal judge blocks RFK declaration targeting gender-affirming care

Nienke Vogelaar

Redactie